SỐT DO THUỐC
Tỷ lệ mắc sốt do thuốc được ước tính chiếm khoảng 3% đến 5% trong tổng số các phản ứng có hại của thuốc (ADR) và có liên quan đến tình trạng tăng thân nhiệt của khoảng 10% tổng số bệnh nhân nội trú.
Sốt do thuốc là đặc trưng bởi sốt xảy ra đồng thời khi dùng thuốc và ngưng sau khi không sử dụng thuốc, đồng thời không có nguyên nhân khác gây ra sốt sau khi xem xét trên thăm khám lâm sàng và xét nghiệm cận lâm sàng.
1. Định nghĩa sốt do thuốc
Định nghĩa sốt do thuốc theo sơ đồ Venn: Sốt do thuốc là phản ứng sốt đáp ứng tất cả các tiêu chí sau:
i) khởi phát sau khi dùng thuốc;
ii) hết trong vòng 72 giờ sau khi ngừng thuốc mà không cần điều trị đặc hiệu;
iii) không có nguyên nhân nào khác được xác định qua bệnh sử, khám lâm sàng, xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh;
iv) không sốt tái phát trong 72 giờ sau khi hết sốt.
2. Cơ chế
- Quá mẫn: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây sốt do thuốc. Một số trường hợp, sốt là một đặc điểm của phản ứng da nghiêm trọng. Các loại thuốc thường liên quan đến sốt do quá mẫn bao gồm thuốc chống co giật, thuốc kháng khuẩn và allopurinol.
- Phản ứng đặc ứng: Đây là một nhóm không đồng nhất và bao gồm sốt cao ác tính, hội chứng ác tính do thuốc an thần và hội chứng serotonin.
- Hậu quả trực tiếp của tác dụng dược lý của thuốc: Phổ biến nhất là sốt sau khi hóa trị liệu, dẫn đến tổn thương tế bào và giải phóng các chất gây sốt.
- Thay đổi điều hòa thân nhiệt: Các loại thuốc như hormone tuyến giáp, các tác nhân kháng cholinergic và các tác nhân cường giao cảm có thể làm thay đổi các con đường điều hòa thân nhiệt dẫn đến sốt.
- Phản ứng liên quan trực tiếp đến việc dùng thuốc: bao gồm nhiễm nội độc tố hoặc các chất gây sốt ngoại sinh khác vào dịch truyền, viêm tĩnh mạch và đặc tính gây sốt nội tại của một số tác nhân đường tiêm, chẳng hạn như amphotericin hoặc bleomycin.
3. Các nhóm thuốc gây sốt
4. Đặc điểm Sốt do thuốc và sốt do nhiễm trùng
Tài liệu tham khảo:
- Someko H, Kataoka Y, Obara T. Drug fever: a narrative review. Ann Clin Epidemiol. 2023 May 18;5(4):95-106. doi: 10.37737/ace.23013. PMID: 38504950; PMCID: PMC10944987.
- Malcolm McDonald, PhD, FRACP, FRCPA, Daniel J Sexton, MD, Drug Fever, https://www.uptodate.com/contents/drug-fever
Người thực hiện:
DS. Cao Tạ Minh Toàn – Khoa Dược – Bệnh viện Đa khoa Bưu Điện
