BỆNH LANG BEN
NHẬN BIẾT – ĐIỀU TRỊ – PHÒNG NGỪA HIỆU QUẢ

1. Lang ben là gì?

Lang ben là một bệnh da liễu khá phổ biến, đặc biệt ở những vùng có khí hậu nóng ẩm như Việt Nam do vi nấm Malassezia – một loài nấm nông gây ra. Loại nấm này vốn tồn tại sẵn trên da người, nhưng khi gặp điều kiện thuận lợi như da dầu, ra nhiều mồ hôi, vệ sinh kém hoặc hệ miễn dịch suy giảm, chúng sẽ phát triển mạnh và gây bệnh.

2. Các dấu hiệu thường gặp và biến chứng của lang ben

Các dấu hiệu phổ biến của bệnh lang ben bao gồm:

• Tổn thương da: Các dát, mảng hình tròn hoặc bầu dục, có màu trắng, hồng, hoặc nâu, kích thước từ 1-3 cm và có thể hợp thành các tổn thương lớn.
• Nghiệm pháp: Khi cào nhẹ có thể thấy lớp vảy bong ra như phấn (còn gọi là dấu hiệu vỏ bào).
• Vị trí thường gặp: Ngực, lưng, cổ, vai và cánh tay ở người lớn. Mặt ở trẻ em.
• Ngứa: Có thể ngứa nhẹ hoặc không ngứa.

Bệnh thường lành tính, nhưng có thể gặp một số biến chứng như: Rối loạn sắc tố da, bội nhiễm (nếu cào gãi nhiều), v.v.

3. Các xét nghiệm chẩn đoán

• Vi nấm soi tươi: Thường được thực hiện khi nghi ngờ. Bệnh phẩm vảy da được lấy bằng dao cùn hoặc băng dính, soi tươi với dung dịch KOH 10% hoặc KOH + Parker ink.
• Đèn Wood: tổn thương lang ben có phát huỳnh quang màu vàng sáng, thấy được ở rìa của tổn thương.
• Nuôi cấy và định danh: Bệnh phẩm là vảy da của bệnh nhân lang ben. Môi trường nuôi cấy gồm thạch Sabouraud, thạch m-Dixon, thạch Leeming-Notman.

4. Các phương pháp điều trị

Việc điều trị lang ben thường không quá phức tạp, nhưng cần kiên trì và đúng cách. Một số phương pháp phổ biến gồm:

4.1. Điều trị không dùng thuốc

• Giữ da sạch, khô thoáng.
• Hạn chế mặc quần áo chật, bí.
• Tránh dùng chung đồ cá nhân với người khác.
• Vệ sinh nhà cửa, chăn gối.

4.2. Điều trị dùng thuốc

4.2.1. Thuốc bôi ngoài da

• Thường là lựa chọn đầu tay, áp dụng cho trường hợp nhẹ và giới hạn.
• Kem, gel hoặc dung dịch chống nấm như Terbinafin, nhóm azole, bôi 2 lần/ngày trong 2-4 tuần.
• Dùng trực tiếp lên vùng da bị bệnh theo hướng dẫn của bác sĩ.

4.2.2. Thuốc uống

• Áp dụng khi bệnh lan rộng, tái phát, kháng trị hoặc thất bại với điều trị bằng thuốc bôi.
• Cần có chỉ định của bác sĩ, không tự ý sử dụng.

4.2.3. Dầu gội hoặc sữa tắm kháng nấm

• Điều trị hỗ trợ, giúp kiểm soát nấm trên diện rộng.
• Các chế phẩm bao gồm: ketoconazol 2%, selenium sulfide 2,5% hoặc zinc pyrithion 1%.

5. Khi nào cần đi khám chuyên khoa?

Việc thăm khám bác sĩ chuyên khoa da liễu là rất cần thiết để chẩn đoán chính xác và phân biệt với các bệnh lý da khác như bạch biến, vảy phấn hồng, vảy phấn trắng hay viêm da. Bên cạnh đó, tự ý sử dụng các thuốc kháng nấm có chứa corticoid trong thời gian dài có thể gây ra nhiều tác dụng phụ không mong muốn. Do đó, người bệnh không nên tự mua thuốc điều trị mà nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn sớm.

Bạn nên đến cơ sở y tế hoặc gặp bác sĩ da liễu khi:

• Các đốm da lan rộng nhanh hoặc kéo dài không khỏi.
• Xuất hiện ở vùng da mặt hoặc vùng nhạy cảm.
• Có dấu hiệu nhiễm trùng hoặc ngứa nhiều.
• Bệnh tái phát nhiều lần trong năm.

6. Phòng ngừa

• Loại bỏ và hạn chế các yếu tố thuận lợi, vệ sinh hàng ngày, giữ cơ thể khô ráo, tránh ẩm ướt…
• Bệnh có thể tái phát, đặc biệt là mùa nắng nóng trong năm, dự phòng tái phát bằng cách sử dụng thuốc bôi hoặc uống theo hướng dẫn của bác sĩ.

7. Thông điệp dành cho người bệnh

Lang ben là bệnh phổ biến, dễ điều trị nhưng cũng dễ tái phát nếu chủ quan. Vì vậy, cần phát hiện sớm, điều trị đúng theo hướng dẫn của nhân viên y tế và chăm sóc da hợp lý để phòng ngừa tái phát. Dù không nguy hiểm đến tính mạng, bệnh vẫn có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ và tâm lý, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu xử lý đúng cách.

Hãy giữ làn da luôn sạch sẽ, khô thoáng và khỏe mạnh mỗi ngày!

Đơn vị:
Bs. Trang Hoàng Nguyên Anh – Khoa Khám Bệnh